دوشنبه , ۴ بهمن ۱۴۰۰
آخرین خبرها
شما اینجا هستید: خانه / اقتصاد شهری / تحلیلی بر وضعیت پیاده راهها
تحلیلی بر وضعیت پیاده راهها

تحلیلی بر وضعیت پیاده راهها

تحلیلی بر وضعیت پیادهراهها در منطقه دوازده تهران با رویکرد بازآفرینی شهری
تاریخ دریافت مقاله: ۶/۱۲/۱۳۹۸ تاریخ پذیرش مقاله: ۳۰/۶/۱۳۹۹
سمیه رنجبرزاده
دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، گروه جغرافیا، واحد یادگار اماا م ینا ی
)ره( شهر ری، دانشگاه آزاد اسالمی، تهران، ایرانcom.yahoo@ranjbar81s
پروانه زیویار*
دانشیار گروه جغرافیا، واحاد یادگاار اماا م ینا ی )ره( شاهر ر ی، دانشاگاه آزاد اساالم ی،
تهران، ایران )نویسنده مسئول( com.yahoo@zivyar
محسن رنجبر
دانشیار گروه جغرافیا، واحاد یادگاار اماا م ینا ی )ره( شاهر ر ی، دانشاگاه آزاد اساالم ی،
dr.mranjbar@gmail.comایران، تهران
چکیده
مقدمه و هدف پژوهش: پیاده راه ابزاری برای فعالیت ج عی بخصوص در ارتباط با اقتصاد شهری، کیفیت محیطی و
سالمت اجت اعی است. در ه ین راستا، یکی از اقداماتی که طی چندین سال گذشته در بازگرداندن اجزا و کارکردهای
پیادهراها به مدار کارآمدی در اکثر کشورهای دنیا به کار گرفتهشده است، بازآفرینی است. بازآفرینی مج وعه اقدامات
هنرمندانه و اندیشیده شدهای است که باهدف دادن حیات مجدد به کارکردها و فضاهای شهری در سطوح گوناگون
صورت میگیرد. هدف اصلی این پژوهش تحلیل وضعیت پیاده راههای موجود منطقه ۱۲ تهران با رویکرد بازآفرینی
شهری است.
روش پژوهش: پژوهش حاضر ازلحاظ هدف، کاربردی ازنظر روش، توصیفی- تحلیلی است. برای تجزیهوتحلیل یافتهها
از نر افزار SPSS و روش تاپسیس بهره گرفته شده است. در این پژوهش برای تعیین پایایی پرسشنامه از روش آزمون
آلفای کرونباخ استفاده شده است؛ که مقدار ضریب آلفای کرونباخ پرسشنامه ۸۵۸٫۰ بدست آمد است.
یافتهها: نتایج حاصل از آزمون T تک ن ونهای نشان میدهد که در بین ابعاد بازآفرینی بر اساس دادههای حاصل از
پرسشنامه، بعد اقتصادی در وضعیت مطلوب و بعد زیستمحیطی ک ترین امتیاز را در بین ابعاد بازآفرینی از دیدگاه
شهروندان منطقه ۱۲ کسب کرده است. از سوی دیگر بر اساس مدل تاپسیس پیاده راههای پانزده مرداد، باب ه ایون،
ناصرمسرو در وضعیت مطلوب و پیاده راههای صف، صوراسرافیل، داور در این دو بعد ع لکردی نی ه موفق و پیاده راه
هفده شهریور با توجه به اینکه کاربریهای اطراف پیاده راه غیرفعال شده و نفوذناپذیری و امنیت اجت اعی محور،
حرکت سواره از میدان شهدا تا میابان صفا بازگشاییشده است، میتوان گفت این پیاده راه از لحاظ ع لکردی ناموفق
بوده است.
نتیجهگیری: رویکرد پیاده راه سازی در منطقه ۱۲ تهران صرفا کالبدی و اقتصادی محور میباشد و نگرش های کل
گرایی و اجت اع محور را به ه راه ندارد. در ه ین راستا، رهیافت نوینی بنا بازآفرینی شهری باید در راستای چاره-
جوئی ناپایداریهای کنونی پیاده راه ها باشد.
واژگان کلیدی: پیاده راهها، بازآفرینی شهری، توسعه پایدار، منطقه دوازده
س یه رنجبرزاده، پروانه زیویار و محسن رنجبر
۲
مقدمه
در سالهای امیر به دلیل افزایش مشکالت شهری
مانند آلودگی هوا، زوال مراکز تاریخی شهرها، افول
ارزشهای بصری، دشواری در رفتوآمد )صادقی و
اردکانی، ۱۳۹۲ :۱۴ )و تأثیر ترافیک بر کیفیت زندگی
سایر و( Hart and Parkhurst,2011( شهروندان
مورد بیانگر ضرورت و اه یت نقش پیاده راهها
میباشد. بر این اساس، پیاده راهها جزئی از سرزندگی
است که در ترویج محیط پایدار و ایجاد مکانی سرزنده
نقش اساسی ایفا میکند ) ,al et Shamsuddin
۱۶۹:۲۰۱۲ .)پیاده راه، فضای ع ومی است که می-
تواند پیونددهنده تحرک عابر پیاده یا مکانی برای
برقراری تعامالت اجت اعی باشد ) ,al et Anciaesa
۱ ۱۳:۲۰۱۷ .)به اعتقاد تیبالدز
در پیاده راهها زمینه-
های فرهنگی، تاریخی، فراغتی، گردشی، زندگی مدنی
و تبادل دیدگاهها عقاید و نظرات جامعه فراهم میشود
)تیبالدز، ۱۳۸۵ :۷۶ .)بر ه ین مبنا، پیاده راهها
فضاهای مطی در شهر هستند که با حداکثر نقش
اجت اعی شکل میگیرند. شهروندان پیاده بر این
فضاها تسلط کامل دارند و وسایل ح لونقل موتوری
تنها برای مدماترسانی در مواقع ماص در این مکان-
ها تردد میکنند )۸۷۵:۲۰۱۰, Cohen .)مطالعات
امیر ثابت کرده است که پیادهروی بخشی از قابلیت
زندگی است برنامه ریزان بهمنظور ارتقاء فضای شهری
و محیطزیست پایدار ۲۰۱۲,al et Shamsuddin ) (از
پیادهروی، برای رسیدن به هدف مود در ترویج
پایداری بهرهمند میشوند. بنابراین، پیادهروی به عنوان
یک ابزار مؤثر بهمنظور افزایش قابلیت زندگی شهری،
با بهبود دسترسی، تحرک، ای نی و محیطزیست برای
N.E.A. Soni, 2016: ( میباشد شهروندان ه ه
)۱۳۹–۱۵۰
قابلیت پیاده مداری در فضاهای شهری ارتباط
مستقی ی با امنیت، دلپذیری و جذابیت محیطی،
دسترسی، پیوستگی و تاداو فضایی، ارتباط کاربری
زمین و ح لونقل ع ومی و مسائلی ازایندست دارد.
شناسایی نیازهای عابران پیاده از نخستین اقداماتی
است که در برنامهریزی برای آنها باید مدنظر قرار
گیرد )حقی و دیگران، ۱۳۹۴ :۸۱ .)بهطورکلی سه
محدوده از شهرها دارای شرایط مناسبی برای ایجاد
پیاده راه هستند )حقی، ۱۳۹۳ :۲۱ .)
محدودههای تاریخی که مشخصههای ظاهری و
فیزیکی آنها امکان جذب گردشگر رادار است.
بخشهایی از شهر که مدمات تفریحی و فرهنگی
مانند سین ا، تئاتر، کتابخانه، موزه و حتی مراکز
عل ی با تراکم باال و فاصله کم از یکدیگر
قرارگرفتهاند و جاذب اقشار مختلف مرد هستند.
بخشهایی از بافت مرکزی شهر که نقش مرکز
۲ تجاری شهر ) CBD
( را ایفا ن وده و از مشخصه-
های آن ارائه طیف وسیعی از فعالیتها و مدمات
موردنیاز شهروندان است.
در ه ین راستا، یکی از اقداماتی که طی چندین سال
گذشته در بازگرداندن اجزا و کارکردهای پیادهروها به
مدار کارآمدی به کار گرفته شده است، بازآفرینی است.
این رویکرد، مج وعه اقداماتی است که باهدف دادن
حیات مجدد به کارکردها و فضاهای شهری در سطوح
گوناگون صورت میگیرد و منجر به انسجا اجت اعی و
پایداری در ه ه ابعاد آن میگردد ) :۲۰۰۴ Sorensen
۱۴ .)بازآفرینی بهطور اساسی یک شیوه برنامهریزی
برای معاصر سازی، ارتقا و یکپارچهسازی محیطهای
تاریخی با موارد جدید، مدرن و موفق باه لحااظ
پاسخگویی درواقع و( Said et al, 2013: 9( اقتصادی
به مج وعهای ماصی از مسائل و مشکالت است که
بهطورمع ول با فقر یا فقدان در ارتباط هستند
)۴:۲۰۰۷,Dargan .)بازآفرینی شهری صرفاً در مورد
توسعه مجدد مناطق نیست، بلکه به انسجا اجت اعی
و پایداری در ه ه ابعاد آن ازج له صرفهجویی انرژی،
مدیریت پس اند، توریسم و فرهنگ توجه دارد
)۱۴: ۲۰۰۴ Sorensen .)بازآفرینی بهشدت بر
سامتارهای نهادی وابسته است که دستور کارهای
احیا را پیریزی مین ایند )۵۵-۳۷: ۲۰۰۳, Raco .)
بازآفرینی پیاده راهها میتواند بهعنوان محور مت ایز و
شامص در امر ماطرهانگیزی حس تعلق مکان، ایجاد
محیطی مأنوس، ه چنین ن ونه موردی موفق در
زمینه جذب گردشگران شهری باشد. در این میان،
شهر تهران، دارای بخش مرکزی با نواحی وسیع
فرسوده و رو به افول است که نیازمند احیا است.
منطقه ۱۲ شهرداری تهران باوجود گسترشهای جدید
شهر، بازهم بهعنوان قطب سرویسدهنده به ساکنان
بافتهای قدی ی، جدید و نوساز ع ل میکند و
سنگینترین بار ترافیک و امور اقتصادی _ تجاری
بهویژه به سبب سامتار آشفته آن )را متح ل میشود(
بنابراین به نظر میرسد برای ارتقای شرایط بافت
منطقه ۱۲ ،بررسی کلیه ابعاد اقتصادی، اجت اعی،
زیستمحیطی، کالبدی و… با رویکرد بازآفرینی در
تحلیلی بر وضعیت پیادهراهها در منطقه دوازده تهران با رویکرد بازآفرینی شهری
۳
پیاده راهها نیازمند مدیریت و کارآمدی کلیه سازمانها
و نهادها بهصورت یکپارچه است و بررسی این مسائل و
کلیه ابعاد آن با توسعه مناسب از ضرورت و اه یت
ماصی برموردار است.
بیان مسئله
حرکت پیاده طبیعیترین، قدی یترین و ضروریترین
شکل جابهجایی انسان در محیط است و بهترین فرصت و
مجال برای مشاهده مکانها و فعالیتها است که احساس
شور و تحرک در زندگی، کشف ارزشها و جاذبههای
نهفته در محیط را به ه راه دارد. پیادهروی نقش مه ی
در ادراک فضایی، احساس تعلق به محیط و دریافت
کیفیتهای محیط را دارد )عباس زاد و ت ری، ۱۳۹۱ :
۱-۲ .)پیاده راه ابزاری برای فعالیت ج عی بخصوص در
ارتباط با اقتصاد شهری، کیفیت محیطی و سالمت
اجت اعی است. در ه ین راستا، یکی از اقداماتی که طی
چندین سال گذشته در بازگرداندن اجزا و کارکردهای
پیادهراها به مدار کارآمدی در اکثر کشورهای دنیا به کار
گرفتهشده است، بازآفرینی است. بازآفرینی مج وعه
اقدامات هنرمندانه و اندیشیده شدهای است که باهدف
دادن حیات مجدد به کارکردها و فضاهای شهری در
سطوح گوناگون صورت میگیرد. تجربه بازآفرینی شهری
حاکی از آن است که اقدامات بازآفرینی گاهی در حد
یک پروژه در یک محله یا زیر محله بوده است و گاهی
بهصورت طرحی جامع که ه ه ابعاد محله، شهری و… را
در برمیگرفته است. در ایران نیز این رویکرد در مقیاس
بسیار کوچک )کفسازی یک راستهبازار( تا بازسازی
پیادهسازی ه هجانبه یک محله مورد ع ل قرارگرفته
است. با توجه مطالب فوق موضوع بازآفرینی شهری با
توجه به ماهیت راهبردی آن میتواند پاسخگوی مناسبی
پیشروی برنامهریزی شهری تهران معاصر باشد. بازآفرینی
شهری بهعنوان رویکردی مداملهگر با نگاه به گذشته و
بدون پاکسازی )حذف( هویت تاریخی دورههای
مختلف، به ملق هویتی جدید و متناسب با شرایط
زندگی مردمان حاضر میپردازد )پوراح د و ه کاران،
۱۳۸۹ .)در ه ین راستا، معابر پیاده بهعنوان بخش
مستقلی از فضاهای شهری، چندان موردتوجه قرار
نگرفتهاند. بلکه ه یشه بهمنزله تابعی از حرکت سوارهها
به ش ار رفتهاند و در برنامهریزیها نقش عبوری
اتومبیلها بر حرکت انسانها ترجیح داده شدهاند.
ازاینرو، برنامهریزی و طراحی مسیرهای پیادهراههای
شهری میتواند ازج له اقدامات بااه یت در احیای مراکز
شهری و عاملی برای پر کردن اوقات فراغت و تعامالت
اجت اعی و فرهنگی در شهرها باشد )مح دپور زرندی و
امینیان، ۱۳۹۴ :۳ .)بازآفرینی پیاده راه شهری در
منطقه ۱۲ شهر تهران میتواند بهعنوان محور مت ایز و
شامص در امر ماطرهانگیزی حس تعلق مکان، ایجاد
محیطی مأنوس، ه چنین ن ونه موردی موفق در زمینه
جذب گردشگران شهری در شهر تهران و کشور ایران
باشد.
لذا، گسترش روزافزون پدیده شهرنشینی در شهر
تهران، تراکم و ت رکز ج عیت در بافت مرکزی شهر و
پیادهراها، عوارض و پیامدهای ناشی از حضور و ت رکز
شهرنشینان و گردشگران در این مناطق ماص، نیازمند
ایجاد امکانات گذران اوقات فراغت و گردشگری است که
با افزایش نقش بازآفرینی در محیطها میتوان حس
تعلقی در ماطر شهروندان افزایش یابد که این امر
نیازمند مدیریت و برنامهریزی مسئوالن، شهر سازان و
طراحان شهری است. بنابراین، محدودهها و مسیرهای
پیاده بهعنوان عناصری ماطرهانگیز و هویتبخش در
شهرهای امروز شنامته میشوند. قبالً شهرها هویت
شهری مود را در بناهای بلند، گنبد و تک بناها
مییافتند. اما امروزه آنها مود را با میابانهای پیادهشان
میشناسانند. مسیرهای پیاده توأ با نشانهها و نقاط
عطف و تاریخی بهمثابه مکانی برای قرائت سناریوی
شهری و حفظ پایداری ماطره شهر میباشند. امروزه با
توجه به معضل ترافیک در تهران که به سی ای شهر
حال و هوای یک پارکینگ بزرگ را داده و سبب شده
است عابران پیاده ک ترین سهم استفاده از شهر را داشته
باشند، باید گفت که پیاده راهها یا پیادهراهسازی، توجه
ویژهای به پدیده شهروندی است و ض ن اینکه میتواند
فضای شهر را از »مودرو محوری« مطلق مارج کند،
سبب رشد فرهنگ پیادهروی در شهروندان نیز میشود،
تا لحظاتی از وابستگی به مودروهای شخصی رها شوند و
پیادهروی را جزو الزامات زندگی مود بدانند وجود
فضاهایی که امکان رفتوآمد پیادهراهها بیشتر از امکان
عبور مودروها است، عالوه بر بهرهبرداری از اوقات فراغت
و ایجاد موقعیتهای ماطرهانگیز و ه چنین تعلقماطر
نسبت به شهر، در جذب گردشگران نیز مؤثر است.
منطقه ۱۲ شهرداری تهران با ۱۶۰۰ هکتار وسعت و
۲۴۱۸۳۱ نفر ج عیت دارد. در این منطقه امر سکونت
بهصورت فزایندهای رو به کاهش است تغییر کاربری در
قطعات مسکونی را داشته است، منطقه ۱۲ با تراکم
فعالیتهای تجاری واداری روبرو است و بیش از ۸۰
س یه رنجبرزاده، پروانه زیویار و محسن رنجبر
۴
درصد کارکردهای تجاری، اداری، حکومتی، کارگاهی و
انبار و بیش از ۵۰ درصد کارکردهای فرهنگی- مذهبی و
پذیرایی نقش شهری و فراشهری دارند. ۳۳۸ هکتار از
وسعت منطقه را شبکه راهها پوشش میدهد که حدود
۲۱ درصد سطح منطقه را شبکه ارتباطی پوشانده که ۳۶
درصد آن شریانی و ۴۶ درصد آن محلی است. نظا
حرکت در منطقه با عد تعادل روبروست، محورهای
عبوری آن با تراکم تردد سواره مواجه و ازهمگسیختهاند
در مقابل بافتهای قدی ی و تاریخی بهصورت بلوکهای
شهری محصور درگذرهای شریانی نفوذپذیری سواره
ضعیفی دارند بهرغم وجود شبکههای معابر و
پیادهراههایی نظیر راستهها، داالنها و گذرها در محدوده
بافت قدی ی شهر، به دلیل حاک یت نگرش مدرنیستی
در فضاهای شهری و حضور پررنگ اتومبیلها، تراکم
مطوط اتوبوس و ت رکز ایستگاههای اصلی و پایانههای
منطقه، مشکالت ترافیک، آلودگی هوا فراوان در این
منطقه بهاندازه کافی به مقوله احیا و ساماندهی این
بخش از بافت شهری نشده است. تغییر نوع وسایل تردد
ه گانی و تک یل مطوط مترو و تراموا باید تسریع گردد
و ایجاد یک شبکه گذرهای امن و پرجاذبه برای حرکت
پیاده از ضرورتهای منطقه ۱۲ مرکز تاریخی کالنشهر
تهران است. سلطه تدریجی حرکت سوارهروها بر فضاها و
معابر شهری، برنامهریزان و طراحان شهری را از
مقیاسها و نیازهای انسان در پیادهراهها، دور سامته و
درنتیجه، از ارزشها و جاذبههای اجت اعی و فرهنگی
فضاهای شهری بخش مرکزی تهران، کاسته شد. تداو
چنین روندی باعث شد حیات مدنی فضاهای شهری این
منطقه به دلیل تقابل تاریخی باسنت و مدرنیته ناقص،
بیهویت و فاقد شادابی و نشاط گردد. بدین ترتیب، عد
حضور مؤثر مرد در شهر بهعنوان عابر پیاده، به معنای
از دست رفتن مفهو مدنی شهر و افت کیفیت زندگی
شهری است؛ بنابراین بهمنظور حفظ بافت باارزش
تاریخی منطقه ۱۲ و ساماندهی مسیرهای پیاده توجه
کرد. از ه ین رو تحقیق حاضر نیازمند برنامهریزی و
مدیریت کارآمد با رویکرد بازآفرینی است تا از وجود
فضاهایی مانند پیاده راهها در منطقه دوازده به نحوه
مطلوبی استفاده کرد و زمینه پایداری و مقدمه رسیدن
به آن نیازمند برنامهریزی مشارکتی و بازآفرینی رادیکال
است.
پیشینه تحقیق
کانونی و رضویان )۱۳۹۷ ،)در مقاله با عنوان »اثرات
اجت اعی و اقتصادی پیاده راهسازی در شهر تهران از
دیدگاه شهروندان )مطالعه موردی: پیاده راه ۱۷ شهریور(
به این نتیجه رسیدند که از نظر سه گروه مورد مطالعه
احداث پیاده راه در بعد اجت اعی مثبت بوده است ولی
در بعد اقتصادی تاثیر مثبتی نداشته است. موسوی و
دیگران )۱۳۹۷ ،)مقالهای با عنوان »نقش پیاده راهسازی
در ارتقاء کیفیت اجت اعی شهر تهران. مطالعه موردی:
پیاده راه هفده شهریور« را موردبررسی قرار دادند.
یافتههای پژوهش حاکی از آن است که از بین متغیرهای
مستقل پژوهش، تنها عامل موانایی با کیفیت فضای
شهری پیاده راه هفده شهریور در ارتباط معنادار بوده
است و دو متغیر سرزندگی و نفوذپذیری هنوز در
پیادهراه هفده شهریور به عنوان عوامل اثرگذار بر تعامالت
اجت اعی بین مرد مؤثر نبوده و برای ارتقاء فضای
اجت اعی این پیادهراه توجه به این عوامل الز و ضروری
است. فنی و شیرزادی )۱۳۹۷ ،)در پژوهشی تحت عنوان
تحلیل عوامل موثر بر بازآفرینی فضاهای تاریخی شهر
میدان مشق در شهر تهران به این نتیجه رسیدند که
برپایه تعیین ضرایب ۴۰ متغیر مورد بررسی، متغیرهای
فعالیتهای فرهنگی-هنری، فعالیتهای غیررس ی،
زندگی شبانه، فعالیتهای گردشگری و تفریحی مقیاس
کارکردی، نورپردازی، مبل ان شهری، بسته و محدود
بودن فضا، تأثیر چیدمان عناصر فضا در ارتباط و تعامل
میان افراد، نظارت و امنیت، حضور افراد، چشماندازها و
مناظر، ماطره انگیزی فضا، بر بازآفرینی و احیاء
۳ کارکردی میدان مشق موثر هستند. استانگل
)۲۰۱۱(
در پژوهشی با عنوان »برنامهریزی حرکت عابر پیاده در
آمریکا« به هفده جنبه برنامهریزی عابر پیاده اشاره
میکند. وی مهمترین عوامل تأثیرگذار را پیوستگی
شبکه عابر پیاده، زیرسامتها، کاربریهای موردنیاز
پیادهها، اتصال به شبکه ح لونقل ع ومی و امتالط
۵ و پوجانی ۴ کاربریها معرفی میکند. پاراجولی
)۲۰۱۷(
در مقالهای با عنوان:موانع پیاده راهسازی در مراکز شهری
به نتایج زیر دست یافتند که موانع پیادهراهسازی مراکز
شهر را در دو حالت متضاد، یکی در یک شهر ش الی
)بریزبن، استرالیا( و دیگری در یک شهر جهانی جنوبی
)کات اندو، نپال( بررسی میکند. از نظر ایشان تفاوت
هایی در موانع عبور عابر پیاده نیز وجود دارد. موانع
شامل موارد زیر است: )۱ )مخالفت ساکنان و رانندگان؛
)۲ )مخالفت تجار محلی. )۳ )بهبود هزینه؛ )۴ )دسترسی
تحلیلی بر وضعیت پیادهراهها در منطقه دوازده تهران با رویکرد بازآفرینی شهری
۵
به وسایل نقلیه تحویل. )۵ )مدیریت ح ل و نقل و
پارکینگ جایگزین؛ )۶ )ح ایت نهادی و سیاسی. این
نوع موانع مط ئناً مختص این دو شهر نیست. به احت ال
زیاد، موضوعات مشابه در سایر شهرهای جهانی ش ال و
گلوب جنوبی جنوبی نیز مشاهده میشود. واضح است که
موانع سیاسی، نهادی و اجت اعی مه تر از موانع فنی و
مالی است. فرهنگ غالب ماشین مسئول عد تعهد
۶ ع ومی به عابر پیاده است. یاسین
)۲۰۱۹ )مقاله ای با
عنوان شهر قابل زندگی: رویکردی برای پیادهراهسازی از
طریق شهرسازی تاکتیکی، را مورد بررسی قرار دادند. در
این پژوهش ایشان رویکردهای گذشته را برای پیادهراه-
سازی در بررسی جهانی تجزیه و تحلیل میکند و یک
رویکرد ع لی مالقانه برای پیادهراهسازی را برای رسیدن
به اهداف زیر معرفی میکند: )۱ )ابزاری برای شکستن
انواع مختلف موانعی که م کن است با اجرای آن روبرو
شوند، )۲ )تاکتیکی برای جذب مجدد مرد به هسته
شهر و محیط قابل پی ایش آن و درنهایت، )۳ )احیای
قابلیت زندگی در این شهر. توسعه شهری پایدار آن. از
این منظر، با جوانسازی هسته اصلی یک شهر، میتوان
زنده ماندن کل شهر را احیا کرد و باعث ایجاد یک
توسعه پایدار شهری از طریق شهرسازی تاکتیکی مالق
شد.
روش تحقیق
این پژوهش، از لحاظ هدف از نوع کاربردی و از لحاظ
روش توصیفی-تحلیلی است. روش مورد استفاده در این
مطالعه از آزمون تی تک ن ونهای میباشد. روش ج ع
اوری اطالعات به صورت کتابخانهای و اسنادی بوده و
ه چنین در روش میدانی از ابزار پرسشنامه در قالب
طیف لیکرت پنچ گزینهای )میلی زیاد، زیاد، متوسط،
کم، میلی کم( استفاده شده است. جامعه آماری مشت ل
بر ۳۸۴ نفر بر اساس ج عیت منطقه ۱۲ که برابر با
۲۴۱۸۳۱ نفر در آمرین سرش اری میباشد، به دست
آمده است و روش ن ونه گیری این پژوهش به صورت
تصادفی ساده میباشد. در این پژوهش برای تعیین
پایایی پرسشنامه از روش آزمون آلفای کرونباخ استفاده
شده است؛ که مقدار ضریب آلفای کرونباخ پرسشنامه
۸۵۸٫۰ بدست آمد که با توجه به اینکه ضریب آلفای
کرونباخ، بیشتر از ۷٫۰ است لذا میتوان نتیجه گرفت که
پرسشنامه تدوین شده، از پایایی مطلوبی برموردار می-
باشد.
شناخت محدوده
منطقه ۱۲ ،از مناطق قدی ی شهر تهران محسوب
میشود که به قلب تهران معروف است و با مساحت
۹۱/۱۶ کیلومترمربع شامل ۶ ناحیه و ۱۳ محله میباشد.
این منطقه از ش ال با مناطق ۶ و ۷ ،از غرب با منطقه
۱۱ ،از شرق با مناطق ۱۳ ،۱۴ و ۱۵ و از جنوب با
مناطق ۱۵ و ۱۶ ه جوار است. )نقشه ش اره۱٫ .)
نقشه ۱ :موقعیت منطقه ۱۲
س یه رنجبرزاده، پروانه زیویار و محسن رنجبر
۶
نقشه ۲ :پیاده راه های منطقه ۱۲
این منطقه از ش ال به میابان انقالب، از غرب به
میابان حافظ و میابان وحدت اسالمی و از جنوب به
میابان شوش و از شرق به میابان ۱۷ شهریور و اتوبان
شهید محالتی محدود میشود. این منطقه دارای ۵۶٫۳۹
کیلومتر معابر شریانی، ۶۹٫۱۹ کیومتر معابر
ج عوپخشکننده محلی، ۴ پایانه اتوبوسرانی و
تاکسیرانی درونشهری، ۵ کیلومتر مسیر
دوچرمهسواری، ۴٫۳۲ کیلومتر پیادهراه )نقشه ۲ ،)۱۹۲
ایستگاه تاکسی و اتوبوس و دارای ظرفیت پارکینگ
۷۷۰۰ مودرو است.
منطقه ۱۲ از لحاظ ج عیتی باتوجه به اینکه قطب
تجاری– اقتصادی شهر میباشد، به دو بخش ج عیتی
قابل دستهبندی است: الف- ج عیت ساکن: ج عیتی که
بهطور دائم در منطقه سکونت دارد. ب- ج عیت شناور یا
ج یعتی که بهواسطه موقعیت منطقه و سفرهای درون
شهری در محدوده منطقه حضور مییابند. ج عیت
منطقه بر اساس آمار سرش اری سال ۱۳۹۵برابر
۲۴۱۸۳۱ نفر میباشد.
آمارسال ۱۳۹۵ تغییرات ج عیتی در منطقه ۱۲ ،به
رغم رشد ع ومی ج عیت شهر تهران، رونادی کاهناده
داشته است تا حدی که ج عیت منطقه از ۳۰۱۷۰۱ نفر
در سال ۱۳۵۹ تا آمرین سرش اری در سال ۱۳۹۰ ،باه
۲۵۰۱۸۸ و در سال ۱۳۹۵ به ۲۴۱۸۳۱ نفر کاهش یافته
است این گریز پرشتاب ج عیات در حاالی رخ داده کاه
شهر تهران با نرخ رشد ساالنه گویای ۳۶/۱ -درصد دائ اً
بر ج عیت مود افزوده است. روند ج عتی تهران و نارخ
رشد آن در جدول ش اره ۳ این امر میباشد. منطقه۱۲ از
زمان تقسیمبندی بیستگانه مناطق درشهر تهران یعنی
از سال ۱۳۵۹ دارای ۳۰۱۷۰۱ نفر ج عیت درسطح کل
منطقه ها بوده است که در سال ۱۳۶۵ با حدود ۷۱۰۴۴
نفر کاهش باه ۲۳۰۶۵۷ نفار رسایده اسات. ایان روناد
کاهشی تا سال ۱۳۷۵ نیز ادامه یافتاه باه گونهاای کاه
جدول۱ :مقایسه ج عیت ورشد آن طی سالهای۱۳۹۵-۱۳۵۹ در شهر تهران و منطقه۱۲
رشد
۹۰ الی
۹۵
رشد
۸۵ الی
۹۰
رشد
۷۵ الی
۸۵
رشد
۶۵ الی
۷۵
رشد
۵۹ الی
۶۵
۱۳۹۵ ۱۳۹۰ ۱۳۸۵ ۱۳۷۵ ۱۳۶۵ ۱۳۵۹ شهر
۱/۱۲ ۱/۱۲ ۱/۴۴ ۱/۱۳ ۱/۷۵ ۸۷۳۷۵۱۰ ۸۲۴۴۵۳۵ ۷۷۹۷۵۲۰ ۶۷۵۸۸۴۵ ۶۰۴۲۵۸۴ ۵۴۴۴۱۲۳ تهران
۰/۱۰ ۰/۱۷ ۲/۷۳ ۱/۹۴ ۴/۳۸ ۲۴۱۸۳۱ ۲۵۰۱۸۸ ۲۴۸۰۴۸ ۱۸۹۶۲۵ ۲۳۰۶۵۷ ۳۰۱۷۰۱ ۱۲ منطقه
مآمذ: یافتههای تحقیق
تحلیلی بر وضعیت پیادهراهها در منطقه دوازده تهران با رویکرد بازآفرینی شهری
۷
ج عیت منطقه در سال ۱۳۷۵ معادل ۱۸۹۶۲۵ نفر بوده
است. بدین ترتیب متوسط رشد سالیانه ج عیت در کل
منطقه مورد مطالعه، طی دوره ۱۶ ساله ۶/۲۸درصد بوده
است حال با اضافه شدن ج عیت آماری سال
۱۳۸۵ج عیت منطقه به ۲۴۸۰۴۸نفر رسید. در ادامه
ذکر این نکته ضروری است که منطقه ۱۲ در دهه ۱۳۷۵
از ۱۹ محله و ۵ ناحیه تشکیل شده است که در سال
۱۳۶۵ به ۴۳۱۹۵ نفر کاهش یافته است. این روند
کاهشی تا سال ۱۳۷۵ نیز ادامه یافته به گونهای که
ج عیت منطقه در سال ۱۳۷۵ معادل ۳۴۸۱۸ نفر بوده
است. این تعداد رق ی در حدود ۷۷۰۴ هزار نفر مرد و
۶۴۱۷ نفر زن را به مود امتصاص داده است. ه انطور
که آمار و ارقا نشان میدهد محدوده مورد بررسی در
سال ۱۳۸۵ تحت تاثیر تحوالت ذکر شده، افزایش
ج عیت داشته است. علیرغم نرخ رشد مثبت ج عیت در
کل شهر تهران، متوسط رشد سالیانه منطقه ۱۲ تا سال
۱۳۹۰ با روندی کاهشی روبرو بوده استو یعنی با وجود
افزایش ج عیت در منطقه و ناحیه مورد مطالعه در این
دهه امیر، ولی کاهش رشد ج عیت ه چنان ادامه دارد.
یافته های پژوهش
سنجش ابعاد چهارگانه و شامص کل بازآفرینی از دیدگاه
ساکنان منطقه ۱۲ شهرداری تهران )T تک ن ونهای(
آزمون T تک ن ونهای زمانی مورداستفاده قرار می-
گیرد که یک ن ونه از جامعه وجود دارد و محقق بخواهد
میانگین آن را با یک حالت مع ول و رایج استاندارد و یا
حتی یک عدد مورد انتظار مقایسه کند )نایبی، ۱۳۸۸ :
۱۹ )؛ بهعبارتدیگر، زمانی که محقق قصد داشته باشد
میانگین یک متغیر در پژوهش را با یک میانگین
تعیینشده مقایسه کند از آزمون t تک ن ونهای بهره
میگیرد )کری ی، ۱۳۹۴ :۲۲۲ .)در این تحقیق برای
آزمون T میانگین ن ونه را با مقدار )۳ )که مقدار متوسط
در نظر گرفتهشده است مورد مقایسه قرار میگیرد.
چنانچه میانگین هرکدا از ابعاد تحقیق بیشتر از مقدار ۳
باشد و دارای امتالف معنیداری با این مقدار تعیینشده
باشد )۰۵> ./P ،)نشان میدهد که سطح بازآفرینی
رضایتبخش است.
۱ -سنجش ابعاد اجت اعی )T تک ن ونهای(
برای سنجش سطح رضایت بعد اجت اعی بازآفرینی
از ۱۴ شامص استفادهشده است. در این قس ت با
استفاده از آزمون T تک ن ونهای به سنجش بعد
اجت اعی بازآفرینی پردامتهشده است. نتایج این آزمون
نشان میدهد که معناداری ه هی شامصها در سطح
۹۵ %است. جدول ش اره ۲ سطح رضایت ندی از
شامصهای اجت اعی را نشان میدهد.
جدول ۲ :آزمون T تک ن ونهای سطح رضایت ندی از شامصهای اجت اعی
شاخص
T
ارزش آزمون = ۳
درجه
آزادی
سطح
معناداری
میانگین
اختالف
میانگین
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها منجر به محافظت و ارتقای ارزشی مرکز تاریخی میشود؟ ۷۰۵٫۹ -۳۹۰ ۰۰۰ .۴۳۲٫۲ ۵۶۷۷۷-.
بازآفرینی پیاده راهها تا چه حد در توسعه فعالیتهای فرهنگی و اجت اعی شهری مؤثرند؟ ۴۴۸٫۴ -۳۹۵ ۰۰۰ .۷۵۷٫۲ ۲۴۲۴۲-.
توسعه پیاده راهها تا چه میزان در جلوگیری از ناهنجاریهای اجت اعی مؤثر است؟ ۲۷۸٫۳ -۳۹۵ ۰۰۱ .۸۰۰٫۲ ۱۹۹۴۹-.
توسعه امنیت اجت اعی تا چه میزان متأثر از بازآفرینی پیاده راههای شهری است؟ ۴۷۶٫۷ -۳۹۰ ۰۰۰ .۵۰۳٫۲ ۴۹۶۱۶-.
سرزندگی حیات و نشاط شهری تا چه میزان متأثر از بازآفرینی پیاده راههای شهری است؟ ۲۰۶٫۳ -۳۸۴ ۰۰۱ .۷۹۷٫۲ ۲۰۲۶۰-.
عدالت اجت اعی شهری تا چه حد متأثر از بازآفرینی پیاده راههای شهری است؟ ۶۴۴٫۹ -۳۹۱ ۰۰۰ .۴۵۴٫۲ ۵۴۵۹۲-.
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها در گسترش تعامالت اجت اعی مؤثر است؟ ۶۸۰٫۱۱ -۳۸۷ ۰۰۰ .۳۴۵٫۲ ۶۵۴۶۴-.
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها میتواند در ترویج پیادهروی شهروندان مؤثر است؟ ۹۶۸٫۵ -۳۷۴ ۰۰۰ .۶۰۰٫۲ ۴۰۰۰۰-.
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها در بهبود انسجا اجت اعی مؤثر است؟ ۶۱۰٫۹ ۳۸۸ ۰۰۰ .۶۸۳٫۳ ۶۸۳۸۰٫
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها در کاهش استرسها و اضطرابهای ناشی از فشاری زندگی
شهری مؤثر است؟
-.۳۱۶۲۲ ۲٫۶۸۳۸ .۰۰۰ ۳۶۹ -۵٫۲۰۵
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها در ارتقای هویت شهری مؤثر است؟ ۴۳۸٫۲ -۳۵۹ ۰۰۰ .۸۵۲۸٫۲ ۱۴۷۲۲-.
آیا بازآفرینی پیاده راهها در ارتقا و بهبود سرزندگی تأثیر دارد؟ ۱۷۴٫۷ -۳۵۸ ۰۰۰ .۵۷۶۶٫۲ ۴۲۳۴۰-.
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها در امکانات رفاهی تأثیر دارد؟ ۹۷۶ -.۳۵۴ ۰۰۰ .۹۳۸۰٫۲ ۰۶۱۹۷-.
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها میتواند در حضور زنان و کودکان مؤثر باشد؟ ۰۷۱٫۸ -۳۶۰ ۰۰۰ .۵۶۷۹٫۲ ۴۳۲۱۳-.
مآمذ: یافتههای تحقیق
س یه رنجبرزاده، پروانه زیویار و محسن رنجبر
۸
جدول ۳ :آزمون T تک ن ونهای سطح رضایت ندی از بعد اجت اعی
بعد
T
ارزش آزمون = ۳
درجه آزادی سطح معناداری اختالف میانگین
سطح معناداری ۹۵%
کمترین بیشترین
اجت اعی
-.۳۰۵۰ -.۴۲۳۹ -.۳۶۴۴۴ .۰۰۰ ۳۹۹ -۱۲٫۰۵۸
انحراف معیار ۶۰۴۴۶٫۰ میانگین مشاهدهشده ۶۳۵۶٫۲
مآمذ: یافتههای تحقیق
با ترکیب دادههای ت امی شامصهای ابعاد
اجت اعی و محاسبه متوسط سطح رضایت که معادل
۶۳٫۲ به دست آمد و مقایسه آن با متوسط سطح رضایت
)۳ ،)بیانگر این نکته است که رضایت از شامصهای
اجت اعی در سطح پایینتر از متوسط ارزیابی میشود. با
توجه به اینکه معناداری محاسبهشده کل ک تر از %۰۵
است فرض پایین بودن رضایت از ابعاد اجت اعی در
محدوده موردمطالعه پذیرفتنی است. جدول ) ش اره ۳ )
سطح رضایت ندی از بعد اجت اعی را نشان میدهد.
۲ -سنجش ابعاد اقتصادی بازآفرینی )T تک ن ونهای(
برای سنجش سطح رضایت بعد اقتصادی بازآفرینی
از ۵ شامص استفادهشده است. در این قس ت با استفاده
از آزمون T تک ن ونهای به سنجش بعد اقتصادی
پردامتهشده است. نتایج این آزمون نشان میدهد که
معناداری ه هی شامصها در سطح ۹۵ %است؛ و
بهطورکلی با توجه به نرخ باالی بیکاری در شهر تهران در
هر پنج شامص رضایت ندی ساکنین در وضعیت
نامطلوب شدیدی قرار دارد. جدول )۴ )سطح
رضایت ندی از شامصهای اقتصادی را نشان میدهد.
با ترکیب میانگین ت امی شامصهای بعد اقتصادی
و محاسبه متوسط سطح رضایت که معادل ۹۸٫۱ به
دست آمد و مقایسه آن با متوسط سطح رضایت )۳ ،)که
نشان از امتالف میانگین ۰۱۱٫۱ -دارد؛ بیانگر این نکته
است که رضایت از شامصهای اقتصادی در سطح
پایینتر از متوسط ارزیابی میشود. ازآنجاییکه سطح
معناداری محاسبهشده کل ک تر از ۰۵ %است فرض
پایین بودن رضایت از بعد اقتصادی در محدوده
موردمطالعه پذیرفتنی است. علت این شرایط را باید در
نیروی جوان مهاجرت کرده به این محدوده از شهر تهران
و نرخ باالی بیکاری دانست. جدول )۵ )سطح
رضایت ندی از بعد اقتصادی را نشان میدهد.
جدول ۴ :آزمون T تک ن ونهای سطح رضایت ندی از شامصهای اقتصادی
شاخص
T
ارزش آزمون = ۳
درجه
آزادی
سطح
معناداری
میانگین
اختالف
میانگین
بازآفرینی پیاده راههای شهری تا چه حد در تنوع اقتصادی و
کسبوکار فضاهای شهری مؤثرند؟
-.۹۷۲۲۲ ۲٫۰۲۷ .۰۰۰ ۳۹۵ -۱۹٫۹۷۱
بازآفرینی پیاده راهها در کاهش هزینههای زیرسامتی تا چه میزان
مؤثر است؟
-.۹۳۱۴۷ ۲٫۰۶۸ .۰۰۰ ۳۹۳ -۱۷٫۸۶۱
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها درروند کسبوکار واحدهای
اقتصادی دارد؟
-.۸۷۹۸۰ ۲٫۱۲۰ .۰۰۰ ۳۹۰ -۱۴٫۸۷۶
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها در افزایش گردشگری و توریسم
برای افزایش درآمد مؤثر است؟
-۱٫۰۹۸۴۵ ۱٫۹۰۱ .۰۰۰ ۳۸۵ -۲۱٫۶۵۸
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها در بهبود زیرسامتها و تسهیالت
موردنیاز مؤثر است؟
-.۶۱۷۸۲ ۲٫۳۸۲۲ .۰۰۰ ۳۴۷ -۱۰٫۰۵۲
مآمذ: یافتههای تحقیق
تحلیلی بر وضعیت پیادهراهها در منطقه دوازده تهران با رویکرد بازآفرینی شهری
۹
جدول ۵ :آزمون T تک ن ونهای سطح رضایت ندی از بعد اقتصادی
بعد T
ارزش آزمون = ۳
درجه آزادی سطح معناداری اختالف میانگین
سطح معناداری ۹۵%
کمترین بیشترین
اقتصادی
-.۹۳۲۱ -۱٫۰۹۱۶ -۱٫۰۱۱۸۸ .۰۰۰ ۳۹۹ -۲۴٫۹۵۰
انحراف معیار ۸۱۱۱۲٫۰ میانگین مشاهدهشده ۹۸۸۱٫۱
مآمذ: یافتههای تحقیق
۳ -سنجش ابعاد کالبدی بازآفرینی )T تک ن ونهای(
برای سنجش سطح رضایت در بعد کالبدی از ۱۰
شامص استفادهشده است. در این قس ت با استفاده از
آزمون T تک ن ونهای به سنجش بعد کالبدی
پردامتهشده است. نتایج این آزمون نشان میدهد که
معناداری ه هی شامصها در سطح ۹۵ %است؛ و
بهطورکلی با توجه به میزان باالی فرسودگی در محدوده
بخش مرکزی در هر ۱۰ شامص رضایت ندی ساکنین در
وضعیت نامطلوبی قرار دارد. جدول )۶ )آزمون T تک
ن ونهای نشاندهنده سطح رضایت ندی از شامصهای
کالبدی است.
با ترکیب میانگین ت امی شامصهای بعد کالبدی و
محاسبه متوسط سطح رضایت که معادل ۳۷٫۲ به دست
آمد و مقایسه آن با متوسط سطح رضایتمندی )۳ )که
نشان از امتالف منفی با میانگین شامصها است،
درنتیجه رضایت از شامصهای کالبدی در سطح پایین-
تری از سطح متوسط ارزیابی میشود؛ و با توجه به
اینکه معناداری محاسبهشده کل ک تر از آلفای ۰۵ %
است فرض پایین بودن رضایت از بعد کالبدی در
محدوده موردمطالعه پذیرفتنی است. جدول )۷ )سطح
رضایت ندی از شامصهای کالبدی را نشان میدهد.
جدول ۶ :آزمون T تک ن ونهای سطح رضایت ندی از شامصهای کالبدی
شامص T
ارزش آزمون = ۳
درجه
آزادی
سطح
معناداری
میانگین
اختالف
میانگین
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها منجر به بهبود سی ای بصری
فضاهای شهری منجر میشود؟
-.۶۹۱۵۲ ۲٫۳۰۸۵ .۰۰۰ ۳۸۸ -۱۲٫۹۱۱
کاهش بار ترافیکی تا چه میزان ناشی از بازآفرینی پیاده راههای
شهری است؟
-.۶۵۸۸۵ ۲٫۳۴۱۱ .۰۰۰ ۳۸۳ -۱۲٫۱۸۰
ساماندهی مبل ان شهری در پیاده راههای شهری تا چه حد در
بازآفرینی فضاهای موردمطالعه اثرگذار است؟
-.۳۳۷۶۶ ۲٫۶۶۲۳ .۰۰۰ ۳۸۴ -۵٫۸۰۶
بهسازی کف پیاده راهها تا چه حد میزان در بازآفرینی موفق است؟ ۹۴۵٫۱۰ -۳۷۹ ۰۰۰ .۳۶۰۵٫۲ ۶۳۹۴۷-.
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها محلی برای برگزاری جشنواره-
های ساالنه محلی مؤثر است؟
-.۴۸۹۵۸ ۲٫۵۱۰۴ .۰۰۰ ۳۸۳ -۹٫۱۸۴
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها محلی برای برگزاری جشنواره-
های ساالنه محلی مؤثر است؟
-.۳۷۳۶۸ ۲٫۳۲۶۳ .۰۰۰ ۳۷۹ -۱۱٫۹۷۹
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها در طراحی موب و باکیفیت در
محدوده موردمطالعه مؤثر است؟
-.۳۷۱۷۳ ۲٫۶۲۸۳ .۰۰۰ ۳۸۱ -۶٫۵۴۷
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها در پیوستگی و عرض پیادهروها
مؤثر است؟
-.۵۹۹۴۷ ۲٫۴۰۰۵ .۰۰۰ ۳۷۶ -۱۰٫۹۸۰
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها میتواند از عبور مرور غیرقانونی
مودروهای شخصی و موتورسیکلت مؤثر واقع گردد؟
-.۶۹۱۲۹ ۲٫۳۰۸۷ .۰۰۰ ۳۷۸ -۱۲٫۸۱۵
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها از م انعت تدامل ترافیک سواره
و پیاده با یکدیگر مؤثر است؟
-.۴۲۷۰۳ ۲٫۵۷۳۰ .۰۰۰ ۳۶۹ -۶٫۷۰۰
مآمذ: یافتههای تحقیق
س یه رنجبرزاده، پروانه زیویار و محسن رنجبر
۱۰
جدول ۷ :آزمون T تک ن ونهای سطح رضایت ندی از بعد کالبدی
بعد T
ارزش آزمون = ۳
درجه آزادی
سطح
معناداری
اختالف
میانگین
سطح معناداری ۹۵%
کمترین بیشترین
کالبدی
-.۵۵۰۸ -.۷۰۳۰ -.۶۲۶۸۸ .۰۰۰ ۳۹۰ -۱۶٫۱۸۹
انحراف معیار ۷۶۵۶۷٫۰
میانگین مشاهدهشده ۳۷۳۱٫۲
مآمذ: یافتههای تحقیق
۴ -سنجش ابعاد زیستمحیطی )T تک ن ونهای(
برای سنجش سطح رضایت در بعد زیستمحیطی از
۷ شامص استفادهشده است. محاسبات حاصل از T تک
ن ونه که برای تعیین وضعیت رضایتمندی ساکنین از
بعد زیستمحیطی انجا گرفته است بیانگر آن است که
معناداری ه هی شامصها در سطح ۹۵ %است؛ و
بهطورکلی با توجه به حجم کیفیت زیستمحیطی در
محدوده بخش مرکزی در هر ۷ شامص رضایت ندی
ساکنین در وضعیت نامطلوبی قرار دارد. جدول )۸ )سطح
رضایت ندی از شامصهای زیستمحیطی را نشان می-
دهد.
با ترکیب میانگین ت امی شامصهای بعد زیست-
محیطی و محاسبه متوسط سطح رضایت که معادل
۳۳٫۲ به دست آمد و مقایسه آن با متوسط سطح
رضایتمندی )۳ )که نشان از امتالف منفی با میانگین
شامصها است، درنتیجه رضایت از شامصهای زیست-
محیطی در سطح پایینتری از سطح متوسط ارزیابی
میشود؛ و با توجه به اینکه معناداری محاسبهشده کل
ک تر از آلفای ۰۵ %است فرض پایین بودن رضایت از
بعد زیستمحیطی در محدوده موردمطالعه پذیرفتنی
است. جدول )۹ )سطح رضایت ندی از بعد زیستمحیطی
را نشان میدهد.
جدول ۸ :آزمون T تک ن ونهای سطح رضایت ندی از شامصهای زیستمحیطی
شاخص T
ارزش آزمون = ۳
درجه
آزادی
سطح
معناداری
میانگین
اختالف
میانگین
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها منجر به کاهش آلودگی زیستمحیطی
فضاهای شهری منجر میشود؟
-.۶۲۸۷۳ ۲٫۳۷۱۳ .۰۰۰ ۳۶۸ -۱۰٫۷۷۷
سالمت و بهداشت جس انی و روحی تا چه حدی میتواند متأثر از
بازآفرینی پیاده راههای شهری باشد؟
-.۶۳۵۳۶ ۲٫۳۶۴۶ .۰۰۰ ۳۶۱ -۱۱٫۶۰۳
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها در حفظ تنوع زیستی مؤثر است؟ ۸۷۶٫۱۸ -۳۶۳ ۰۰۰ .۹۹۱۸٫۱ ۰۰۸۲۴٫۱-
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها در کاهش انتشار گازهای گلخانهای
مؤثر است؟
-.۵۰۰۰۰ ۲٫۵۰۰۰ .۰۰۰ ۳۵۷ -۷٫۸۲۷
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها در بهبود پوشش گیاهی و فضای سبز
مؤثر است؟
-.۲۵۶۱۳ ۲٫۷۴۳۹ .۰۰۰ ۳۶۶ -۳٫۶۴۹
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها در پایداری زیستمحیطی مؤثر است؟ ۸۶۹٫۱۱ -۳۶۳ ۰۰۰ .۳۰۴۹٫۲ ۶۹۵۰۵-.
تا چه میزان بازآفرینی پیاده راهها در کاهش آلودگی صوتی مؤثر است؟ ۶۵۶٫۳ -۳۶۸ ۰۰۰ .۷۹۶۷٫۲ ۲۰۳۲۵-.
مآمذ: یافتههای تحقیق
جدول ۹ :آزمون T تک ن ونهای سطح رضایت ندی از بعد زیستمحیطی
بعد T
ارزش آزمون = ۳
درجه آزادی
سطح
معناداری
اختالف
میانگین
سطح معناداری ۹۵%
کمترین بیشترین
زیستمحیطی
-.۵۹۵۵ -.۷۳۵۲ -.۶۶۵۳۲ .۰۰۰ ۳۷۰ -۱۸٫۷۲۸
انحراف معیار ۶۸۴۲۸٫۰ میانگین مشاهدهشده ۳۳۴۷٫۲
مآمذ: یافتههای تحقیق
جدول ۱۰ :آزمون T تک ن ونهای برای شامص کل بازآفرینی
تحلیلی بر وضعیت پیادهراهها در منطقه دوازده تهران با رویکرد بازآفرینی شهری
۱۱
عنوان T
ارزش آزمون = ۳
درجه آزادی
سطح
معناداری
اختالف
میانگین
سطح معناداری ۹۵%
کمترین بیشترین
شامص کل
-.۵۳۳۷ -.۶۵۶۲ -.۵۹۴۹۶ .۰۰۰ ۳۹۹ -۱۹٫۱۰۰
انحراف معیار ۶۲۲۹۸٫۰ میانگین مشاهدهشده ۴۰۵۰٫۲
مآمذ: یافتههای تحقیق
۵ -سنجش کل بازآفرینی از دیدگاه ساکنان محدوده
موردمطالعه )T تک ن ونهای(
شامص کل بازآفرینی ترکیبی از میانگین ابعاد
چهارگانه در این تحقیق است. برای وضعیت شامص کل
از آزمون T تک ن ونهای استفادهشده است. نتایج این
آزمون نشان میدهد که معناداری در سطح ۹۵ %است. با
توجه مقدار متوسط برآورد شده )۳ )و میانگین
بهدستآمده از جامعه آماری )۴۰٫۲ )و امتالف منفی
بین این دو، این نتیجه را نشان میدهد که شامص کل
بازآفرینی در وضعیت مناسبی قرار ندارد و فرض پایین
بودن رضایت از بازآفرینی در محدوده موردمطالعه
پذیرفتنی است. جدول )۱۰ )سطح رضایت ندی از
شامص کل بازآفرینی را نشان میدهد.
رتبهبندی عوامل مؤثر بازآفرینی منطقه ۱۲ شهرداری
تهران با آزمون فریدمن
در حالت کلی رتبه عوامل بر اساس آزمون فریدمن
در منطقه دوازده در جدول ش اره ۱۱ و ۱۲ نشان داده
شده است.
جدول ۱۱ :میانگین
۱۰۰ N
۳۴٫۱۲۳ Chi-Square
۳ Df
۰٫۰۰۰ Asymp. Sig.
مآمذ: یافتههای تحقیق
جدول ۱۲ :میانگین رتبهها
شاخصها میانگین رتبهها
۲٫۲۵ کالبدی
۳٫۴۸ اقتصادی
۱٫۶۹ زیستمحیطی
اجت اعی ۵۸٫۲
مآمذ: یافتههای تحقیق
تحلیل دادههای حاصل از پرسشنامه نشان داد؛ از
بین عوامل اصلی اثرگذار در بازآفرینی منطقه
۱۲شهرداری تهران، عامل اقتصادی با میانگین رتبه
۴۸٫۳ از دیگر عوامل اثرگذارتر بوده است عامل اجت اعی
با میانگین ۵۸٫۲ ،کالبدی ۲۵٫۲ ،و زیستمحیطی با
۶۹٫۱ در مراحل بعدی اثرگذاری قرار دارند.
تجزیهوتحلیل وضعیت پیاده راهها بر اساس تکنیک
تاپسیس
در تکنیک تاپسیس دو نوع فاصله در نظر گرفته
میشود. فاصله گزینه از نقطه ایده آل و از نقطه ایدهآل
منفی؛ به این معنی که گزینه انتخابی باید دارای ک ترین
فاصله از راهحل ایدهآل و بیشترین فاصله از راه حل
ایدهآل منفی باشد. بر این اساس هر چه مقدار تاپسیس
به عدد ۱ نزدیکتر باشد نشاندهنده رتبه باال و هر چه
مقدار مذکور به صفر نزدیکتر باشد نشاندهنده رتبه
ک تر است. در جدول )۱۳ )نتایج کلی پیاده راهها در
قالب مدل تاپسیس بیان گردیده است:
جدول ۱۳ :وضعیت پیاده راههای منطقه دوازده بر اساس مدل تاپسیس
پیاده راههای منطقه دوازده تهران +Di- Di CLi TOPSIS
۲ ۰٫۷۳۷۴۸۷ ۰٫۰۶۹۵۷۹ ۰٫۰۲۴۷۶۷ ایون ه باب
۳ ۰٫۶۷۰۴۵۲ ۰٫۰۶۵۱۹۶ ۰٫۰۳۲۰۴۶ ناصرمسرو
۱ ۰٫۸۸۷۵۳۹ ۰٫۰۹۱۲۴۹ ۰٫۰۱۱۵۶۲ مرداد پانزده
۶ ۰٫۳۱۰۵۳۴ ۰٫۰۲۹۸۳۳ ۰٫۰۶۶۲۳۸ داور
۷ ۰٫۰۸۱۸۸۵ ۰٫۰۰۸۱۷۱ ۰٫۰۹۱۶۱۵ شهریور ۱۷
۴ ۰٫۴۶۲۶۸۱ ۰٫۰۴۳۷۸ ۰٫۰۵۰۸۴۲ صوراسرافیل
۵ ۰٫۳۷۵۹۵۴ ۰٫۰۳۸۷۹۲ ۰٫۰۶۴۳۹۱ صف
مآمذ: یافتههای تحقیق
س یه رنجبرزاده، پروانه زیویار و محسن رنجبر
۱۲
نتایج حاصل از مدل تص یمگیری چنده معیاره
نشان میدهد که پیاده راهها پانزده مرداد با کسب امتیاز
۸۸۷٫۰ در جایگاه نخست واقعشده است و بیانگر آن
است که این پیاده راه نسبت به سایر پیاده راههای
منطقه دوازده در وضعیت بهتری قرار دارد. این امر بیانگر
مدیریت و برنامهریزی درست و مناسب آن میباشد و
درنتیجه از ع لکرد و کارایی مناسب برموردار است.
پیاده راه باب ه ایون نیز در جایگاه دو واقعشده است و
میزان امتیاز کسبشده ۷۳۷٫۰ است درنتیجه وضعیت
بهتری نسبت به سایر پیاده راهها قرار دارد و این امر
بیانگر مدیریت و طراحی مناسب آن است. سومین پیاده
راه، ناصرمسرو است و مقدار امتیاز امتصاص دادهشده به
آن ۶۷۰٫۰ است و این مقدار منعکسکننده وضعیت
مناسب آن نسبت به سایر پیاده راهها است و درنتیجه
مدیریت و طراحی مناسب این پیاده راه است. از سوی
دیگر پیاده راههای که وضعیت مناسبتری ندارند
میتوان بهصف، داور و ۱۷ شهریور اشاره کرد که به
ترتیب با کسب امتیاز ۳۷۵٫۰ ،۳۱۰٫۰ و ۰۸۱٫۰ در
جایگاههای آمر واقع شدهاند و نشاندهنده وضعیت
نامناسب آنها ازلحاظ مدیریت و برنامهریزی است.
نتیجهگیری
مشکالت عدیدهای که امروزه در شهرها و بهمصوص
کالنشهرها تحت تأثیر مودرو-محور بودن شریانهای
ارتباطی و مسیرهای عبورومرور به وقوع پیوسته است
محققین را بر آن داشته تا برنامههایی متفاوت از روال
ناکافی کنونی را در پیش گیرند. یکی از این برنامهها که
برآیندی از نظا برنامهریزی شهری مدرن در دنیا
محسوب میشود پیادهراهسازی مسیرها و میابانها با
رویکرد بازآفرینی شهری است. در ایران نیز طی سالیان
گذشته توجه ویژهای به این مسئله شده است که اغلب
برمی از فضاهای کالنشهرها را تحت تأثیر قرار داده
است کاربست و بازتاب فضایی چنین اندیشهای در ارتقاء
کیفیت محیط و حضور فعال و پرشور افراد در فضاهای
شهری مواهد بود. درواقع تغییر رویکرد از برنامهریزی
صرفاً کالبدی و اقتصادی- محور به نگرشهای کلگرایی
اجت اعی و بو – محور را به ه راه دارد. هدف این
پژوهش بررسی وضعیت پیاده راهها درمنطقه ۱۲ با
رویکرد بازآفرینی شهری میباشد. یافته ها بر اساس
آزمون T نشان میدهد که در بخش ابعاد اجت اعی که از
۱۴ شامص استفاده گردید و نتایج آن نشان میدهد که
میزان رضایت از ابعاد اجت اعی با رویکرد بازافرینی قابل
قبول است. در بعد شامص های اقتصادی که ۵ شامص
مورد استفاده قرار گرفت و نتایج آن بر اساس ازمون فوق
نشان داد که امتالف میانگین آن ۰۱۱٫۱ -است در
نتیجه رضایت از شامصهای اقتصادی در سطح پایینتر
از متوسط ارزیابی میشود. در بعد کالبدی نیز از ۱۰
شامص استفاده گردید و نتایج گویایی آن است که
رضایت از شامصهای کالبدی در سطح پایینتری از
سطح متوسط ارزیابی میشود در نتیجه وضعیت مطلوبی
از منظر بازافرینی شهری نداشته است. در بعد زیست
محیطی نیز تعداد شامص های استفاده شده، ۷ مورد
میباشد. محاسبات حاصل از تعداد شامص های مورد
سنجش که معناداری آنها در سطح ۰۹۵٫۰ میباشد.
بنابراین نتایج حاکی از آن است که رضایت ندی ساکنین
محدوده مورد مطالعه در وضعیت نامناسبی قرار دارد. در
ابعاد کلی نیز وضعیت بر اساس شامص های بازافرینی
در محدوده مورد مطالعه قابل قبول نبوده و در نتیجه
میزان رضایت ساکنین در سطح پایین قرار دارد.
ه چنین از بین عوامل اصلی اثرگذار در بازآفرینی منطقه
۱۲ شهرداری تهران بر اساس آزمون فریدمن عامل
اقتصادی با میانگین رتبه ۴۸٫۳ در جایگاه نخست واقع
شده است و سایر عوامل نیز در جایگاه های بعدی قرار
دارند. نتایج حاصل از تاپسیس بیانگر آن است که بخش
مرکزی شهر تهران که به دلیل تراکم ج عیتی ناشی از
وجود مراکز مهم اداری و تجاری و توریستی و سهم
باالی منطقه در توزیع ج عیت با مشکالت عدیدهای
درزمینه ح لونقل مواجه بوده و علیرغم احداث
پیادهراهها در این منطقه و رویکرد پیاده مداری که
میتوان گفت؛ پیاده محور کردن محدوده بازار پانزده
مرداد تهران از ن ونههای موفق از اندیشه پیادهراهسازی
در برنامهریزی شهری کشور است و بر اساس مشاهدات
میدانی و بررسی پیاده راههای منطقه ۱۲ میتوان گفت؛
»پیادهراهها باب ه ایون«، »پیاده راه ناصرمسرو«، »پیاده
راه صوراسرافیل«، ع لکردی نی ه موفق، »پیاده راه داور«
ع لکردی ضعیف داشته و پیاده راه ۱۷ شهریور ناموفق و
شکستمورده است. در حالت کلی، پیاده راههای منطقه
۱۲ تهران ع لکرد مثبت و کارایی الز درزمینه رفع
ترافیک و بهبود شرایط زیستمحیطی و رونق اقتصادی را
نداشته و نیازمند بازآفرینی تعدادی از این پیاده راه در
ابعاد امکانسنجی و دسترسی و اقتصادی، اجت اعی
زیستمحیطی میباشند که این امر نیازمند رویکردی
مشارکتی متشکل از ن ایندگان ذینفعان )مغازهداران،
ساکنان، مقامات شهری(، دید روشن سیاسی، ح ایت
تحلیلی بر وضعیت پیادهراهها در منطقه دوازده تهران با رویکرد بازآفرینی شهری
۱۳
ع ومی، ارائه اطالعات واضح از پروژه، راهبرد بلندمدت
است. در ه ین راستا، برای برون رفت از این وضعیت و
بهبود مشکالت فوق پیشنهاداتی در زیر ارائه میشود:
پیشنهادها در حوزه کالبدی:
• ایجاد تنوع در کاربریهای اراضی اطراف پیادهراهها،
با اولویت کاربریهای فرهنگی، گردشگری و
تفریحی
• حفظ و احیای منظر و سی ای تاریخی جدار میابان
و بازسازی بخشهای تخریبشده،
• حفظ و نگهداری و کیفیت بیشتر نشانههای شهری
برای ایجاد موانایی در میابان و ماطرهانگیز کردن
آن،
• بهسازی ن ای سامت انهای قدی ی
• کاربرد مناسب رنگها و تنوع بصری در فضای
کالبدی و جدارههای میابان
پیشنهادها در حوزه اقتصادی:
• بررسی نیازهای مرد و ایجاد یک محور تجاری
ماص باهدف جلب رضایت مرد مانند محور بازار و
پانزده مرداد
• ایجاد مکانهایی برای فروش اجناس –
دستفروشان در زمانهای مشخصی از شبانهروز
مثالً شب )پیاده راه پانزده مرداد (
• امکان بارگیری در ساعاتی از شب برای کاربریهای
تجاری
پیشنهادها در حوزه اجت اعی:
• برگزاری ه ایشها و نشستهایی در جهت باال
بردن احساس هویت محلی و قدرت بخشیدن به
شهروندان در تص یمگیری برای محالت؛
• توجه به رفاه حال شهروندان در این محور با ایجاد
مراکز بهداشتی و رفاهی مناسب
• بازگشایی بعضی از معابر فرعی جهت احساس
امنیت و ورود پلیس انتظامی به دامل محالت
• احیای تعاون و مشارکت در بین ذینفعان و
استفادهکنندگان میابان برای تقویت وجه فرهنگی
از طریق تأمین امنیت استفادهکنندگان،
• حفظ امنیت اجت اعی و فرهنگی شهروندان با
احداث کیوسکهای انتظامی
• روشنایی مناسب در ساعات غروب و شب در جهت
پیادهروی شهروندان و ه چنین حضور مست ر
پلیس در محور
پیشنهادها در حوزه زیست محیطی:
• افزایش فضای سبز در محدوده پیاده راه ها برای
افزایش سرزندگی و زیست پذیری آن
• کاهش مسیرهای مودروها برای بهبود الودگی
های صوتی
• شناسایی جاذبهها و محصوالت متنوع گردشگری
شهری در منطقه و بهرهمندی از این ابزارها برای
ایجاد اشتغال پایدار شهری و کاهش الودگی هوا
منابع و مآخذ
صادقی،نرگس و اردکانی، سهیل سبحان )۱۳۹۲،)
امکان سنجی احداث پیاده را به عنوان کاتالیزور در
جهت ارتقای کیفیت فضای شهری )مطالعه موردی:
محور بوعلی ه دان(، پژوهش های شهری هفت
حصار، ش اره پنجم، سال دو ، صص ۱۳-۲۰٫
حقی، مح درضا، ایزدی، مح دسعید و مولوی، ابراهیم
)۱۳۹۳ ،)ارزیابی و مقایسه دو سیاست پیاده راه
سازی و پیاده مداری در مراکز شهری )مطالعه
موردی: بافت مرکزی شهر ه دان(، مطالعات
شهری، ش اره ۱۳ ،صص ۱۷-۳۲٫
حقی، مح درضا؛ مصطفائی، ح یدرضا؛ توسلی،
ح یدرضا؛ امتری، علیرضا )۱۳۹۴ ،)امکان سنجی
تبدیل میابانهای تجاری به پیاده راه در شهرهای
کوچک، ن ونه مطالعه: میابان اما م ینی شهر
گلپایگان، فصلنامه جغرافیا و مطالعات محیطی،
سال چهار ، ش اره شانزدهم، صص ۷۹-۹۲٫
تیبالدز، فرانسیس )۱۳۸۷ ،)شهرهای انسان محور،
ترج ه حسن علی لقایی و فیروزه جدلی، تهران،
دانشگاه تهران.
مح دپور زرندی، حسین و امینیان، ناصر )۱۳۹۴،)
ارزیابی قابلیت های بازآفرینی پیاده راههای
گردشگری از منظر توسعه پایدار شهری )مطالعه
موردی: میابان ۱۵ مرداد تهران(، اقتصاد و
مدیریت شهری، سال سو ، ش اره یازدهم، صص
.۲۱-۱
عباس زاده، شهاب و ت ری، سودا )۱۳۹۱ ،)بررسی و
تحلیل مولفه های تاثیرگذار بر بهبود کیفیات
فضایی پیاده راهها به منظور افزایش سطح تعامالت
اجت اعی، مطالعات شهری، ش اره چهار ، صص ۱-
.۱۰
پوراح د، اح د؛ حبیبی، کیومرث و کشاورز، مهناز
)۱۳۸۹ ،)سیر تحول مفهو شناسی بازآفرینی
س یه رنجبرزاده، پروانه زیویار و محسن رنجبر
۱۴
شهری به عنوان رویکردی نو در بافت های فرسوده
شهری، فصلنامه مطالعات شهری ایران اسالمی،
ش اره ۱ ،صص ۸۳-۷۳٫
فنی، زهره و شیرزادی، فرزانه )۱۳۹۷ ،)تحلیل عوامل
موثر بر بازآفرینی فضاهای تاریخی شهر )مطالعه
موردی: میدان مشق، تهران(، مطالعات برنامه ریزی
سکونتگاههای انسانی، دوره ۱۳ ،ش اره ۱ ،صص
.۱۹۷-۱۷۹
کانونی، رضا و رضویان مح دتقی )۱۳۹۷ ،)اثرات
اجت اعی و اقتصادی پیاده راه سازی در شهر تهران
از دیدگاه شهروندان )مطالعه موردی: پیاده راه ۱۷
شهریور(، هویت شهر، دوره ۱۲ ،ش اره ۴ ،صص
.۳۴-۱۹
موسوی، سید یعقوب؛ صحرائیان، زهرا و اقبال،
مح درضا )۱۳۹۷ ،)نقش پیاده راهسازی در ارتقاء
کیفیت اجت اعی شهر تهران. مطالعه موردی: پیاده
راه هفده شهریور، مجله آمایش فضا، دوره ۸ ،ش اره
.۹۸-۸۳ صص، ۲۸
Stangl, P. (2011). The US Pedestrian Plan:
Linking Practice and Research, Planning
Practice & Research, Vol. 26, No. 3, pp.
۲۸۹-۳۰۵
Anciaesa, P. R., Nascimento, J., and Silva,
S., 2017, The distribution of walkability
in an African City: Praia, Cabo Verde,
Cities, Vol. 67, PP. 9–۲۰٫
Hart J, Parkhurst G (2011) Driven to
excess: Impacts of motor vehicles on the
quality of life of residents of three streets
in Bristol UK. World Transport Policy &
Practice 17:12-30.
Sorensen, E (2004) ,Can other deliver kens
dream? Regeneration &Renewal,
HaymarketPublishers Hammersmith
London, p.14.
Dargan L., (2007). Conceptualising
Regeneration in the New Deal for
Communities, Planning Theory &
Practice, Vol. 8, No. 3, pp. 345-362,
Cohen، N. (Ed.). (2011). Green cities: An
A -to-Z guide (Vol. 4). Sage
Raco, M. (2003) Assessing the discourses
and practices of urban regeneration in
growing regionin Geoforum, Vol. 34
(۲۰۰۳) , pp 37-55.
Shamsuddin, S., Hassan, N. R. A., &
Bilyamin, S. F. I. (2012). Walkable
environment in increasing the liveability
of a city. Procedia-Social and Behavioral
Sciences, 50, 167-

درباره‌ی admin

نظر دادن بسته است.